Pensioen massaal uitbesteed

Pensioenfonds van toezichthouder DNB stapt ook over op 'fiduciair' beheerder.

Amsterdam - Nederlandse pensioenfondsen gaan er in hoog tempo toe over hun vermogen bij een enkele beheerder onder te brengen. Deze is behalve voor de selectie van beleggingsspecialisten in belangrijke mate verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid. Toenemende regelgeving en complexiteit van beleggingen zijn de belangrijkste redenen voor uitbesteding. Sinds 2001 hebben enkele tientallen pensioenfondsen voor dit nieuwe model van de zogenoemde 'fiduciair' beheerder gekozen. Het gaat om een uitbesteed bedrag van euro 100 mrd, een achtste van het totale Nederlandse pensioenvermogen. De komende jaren zal dit naar verwachting verdubbelen. Het jongste pensioenfonds dat zijn structuur wijzigde, is dat van de Nederlandsche Bank. Dit fonds koos onlangs voor het Amerikaanse BlackRock en bezit euro 1 mrd. Op dit moment zijn zeker drie grote pensioenfondsen bezig met het selecteren van een fiduciair beheerder. Dat zijn het bedrijfstakpensioenfonds voor de Koopvaardij, dat zo'n euro 3,5 mrd onder beheer heeft. Ook het bedrijfstakfonds voor de meubelindustrie zoekt naar een vergelijkbare oplossing voor zijn euro 1,5 mrd aan vermogen. Het Zweedse SCA Hygiene Products is voor zijn Nederlandse pensioendochters nog met vier kandidaat-beheerders in overleg. De oplossing van de fiduciair beheerder is betrekkelijk nieuw en gaat een stap verder dan het aanstellen van externe vermogensbeheerders die door het pensioenfonds worden aangewezen en gevolgd. De fiduciair beheerder maakt naast de selectie van eindbeleggers ook belangrijke keuzes waarin, binnen de gestelde risicokaders, wordt belegd. Voorheen lag deze activiteit bij het pensioenfonds, dat daarbij eventueel werd bijgestaan door adviseurs. Ook de controle over de werkzaamheden van externe beleggers ligt bij de fiduciair beheerder. Amerikaanse beheerders zijn dominant bij het aanbod van het nieuwe concept, dat voorlopig vooral in Nederland populair is. Goldman Sachs Asset Management en BlackRock halen tot op heden de meest aansprekende opdrachten binnen. Goldman kreeg vorig jaar onder meer de euro 5 mrd van het pensioenfonds Vervoer onder beheer. BlackRock, dat de euro 15 mrd van het Philips -pensioenfonds beheert, haalde in september het TNO-fonds binnen. Het Nederlandse MN Services, Aegon -dochter TKP, ING -dochter AZL, PVF Achmea, spoorweguitvoerder SPF en Kempen timmeren hard aan de weg bij het binnenhalen van klanten. Het pensioenfonds van Nutreco stapte in september nog over naar MN Services. Partijen als Robeco en ABN Amro proberen sinds kort voet aan de grond te krijgen. Volgens consultant Anton van Nunen verdubbelt het vermogen dat bij fiduciair beheerders wordt ondergebracht 'binnen enkele jaren naar euro 200 mrd'. Van Nunen denkt dat enkel de zeer grote fondsen hun vermogensbeheer in eigen huis moeten kunnen houden, maar fondsen met een vermogen tot euro 5 mrd fiduciair beheer serieus moeten overwegen. 'Pensioenfondsen staan onder meer druk om meer spreiding aan te brengen en voor specialistische beleggingscategorieën te kiezen. De meeste pensioenfondsen beschikken zelf over onvoldoende kennis om dit zelf professioneel vorm te geven.' Critici stellen dat de fiduciair beheerder als gevaar heeft dat het pensioenfondsbestuur de controle verliest. Voorzitter Loek Sibbing van OPF, de organisatie voor ondernemingspensioenfondsen, maakt zich zorgen over 'afhankelijkheid, hoge en verborgen kosten en een verkeerde verdeling van verantwoordelijkheden'. Ook zouden pensioenfondsen te gemakkelijk kiezen voor grote Angelsaksische vermogensbeheerders. Bij de selectie van het DNB-fonds speelde dit volgens fondsdirecteur Harrie Penders geen rol. 'We hebben onze keuze enkel laten leiden door de kwaliteit van de aanbieders.' DNB houdt toezicht op pensioenfondsen en committeert zich via Holland Financial Centre aan het behoud van de Nederlandse pensioenfondssector.