Kleine pensioenfondsen staan onder druk

De Nederlandsche Bank maakt zich zorgen of kleine en middelgrote pensioenfondsen zijn opgewassen tegen de toegenomen eisen die aan hen worden gesteld.

De relatief hoge kosten van kleine pensioenfondsen leiden tot meer premie van werknemers. De toezichthouder betwijfelt bovendien of bestuurders van kleinere fondsen voldoende kennis van zaken hebben.

Kleine omvang, hoge kosten

Divisiedirecteur Klaas Knot van de Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwt pensioenfondsen die vanwege hun kleine omvang hoge kosten maken. 'Als je er als pensioenfonds bewust voor kiest om klein te blijven, heb je wel iets uit te leggen', zo zei hij tijdens een pensioencongres. Knot wijst hiermee op het gevaar dat deelnemers protest kunnen aantekenen als na verloop van tijd blijkt dat hun premies onevenredig hoog zijn of hun pensioenuitkering laag. In de nieuwe pensioenwet die dit jaar van kracht is, wordt het pensioen gezien als financieel product. De 'beheerders' ervan hebben een zorgplicht tegenover de deelnemers en moeten in hoge mate transparant zijn over de kosten en de mogelijke risico's van het pensioen.

700 pensioenfondsen

In Nederland zijn bijna 700 pensioenfondsen. Vooral onder ondernemingspensioenfondsen zijn een groot aantal kleinere te vinden. In 2005 waren er 130 fondsen met een totaal aan verplichtingen - vergelijkbaar met het beheerde vermogen - onder de euro 10 mln. Maar liefst 312 fondsen hebben verplichtingen van tussen de euro 10 en de euro 100 mln. Slechts bij 50 fondsen overstijgt de omvang van de verplichtingen euro 1 mrd. Het is niet toegestaan dat pensioenfondsen met elkaar fuseren om zo meer schaalgrootte te creëren. De wetgever kijkt naar verruiming van de barrières. In 2001 waren er nog 861 fondsen. Een deel is opgeheven, overgegaan naar een verzekeraar of heeft zich bij een bedrijfstakfonds aangesloten.

Kwaliteit van bestuur

Knot heeft verder twijfels bij de kwaliteit van de bestuurders van pensioenfondsen. Het uitbesteden van pensioenactiviteiten aan adviseurs en vermogensbeheerder is volgens Knot niet zonder meer een oplossing. Het bestuur, dat deze externe partijen moet aansturen, blijft immers verantwoordelijk. 'Ik vraag mij af of alle 700 maal 10 bestuurders die er bij de pensioenfondsen zitten, de ingewikkelde zaken kunnen overzien die bij het besturen van een pensioenfonds horen.' Bij kleinere ondernemingspensioenfondsen zitten er werknemers en gepensioneerden in het bestuur die hun expertise veelal op andere terreinen hebben liggen.